Giới thiệu về Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long, tỉnh Ninh Bình (2017)

Khu Ramsar Vân Long là một vùng đầm nước bao quanh đoạn cuối cùng bên ngoài phía bắc của dải đá vôi Pù Luông – Cúc Phương, một vành đai của vùng đá vôi kéo dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, từ Lai Châu xuống Ninh Bình. Vùng đá vôi Ninh Bình này bao gồm khu vực của đường ranh giới chung giữa các tỉnh Ninh Bình, Hoà Bình và Thanh Hoá. Dải đá vôi này được coi là nơi còn tồn tại nhiều loài động thực vật phong phú ở miền Bắc Việt Nam. Cảnh quan này cũng gồm một phần Vùng Chim Đặc hữu (EBA), Vùng đất thấp Trung Bộ. Địa hình chủ yếu của Vân Long là ĐNN nội đồng và các vùng đá vôi dựng đứng nhô lên.
Khu Ramsar Vân Long nằm trong một vùng đông dân cư và được bao quanh bởi diện tích đất nông nghiệp thâm canh. Vùng ĐNN Vân Long là nơi lưu trữ và cung cấp nước sinh hoạt và phục vụ sản xuất cho cư dân địa phương. Trong khoảng 10 năm lại đây, hoạt động du lịch sinh thái phát triển thu hút khách du lịch trong và ngoài nước và là một nguồn thu quan trọng cho địa phương.
Về tài nguyên ĐDSH, theo các kết quả nghiên cứu tính đến thời điểm hiện tại, có 1 loài cá bản địa, 6 loài bò sát, 1 loài chim, 8 loài thú và 3 loài thực vật bậc cao có mạch ghi nhận tại Khu Ramsar Vân Long được liệt kê vào các hạng CR, EN và VU theo IUCN (2016). Ngoài ra còn có nhiều loài được đánh giá vào các phân hạng NT và DD. Nổi bật trong số này là quần thể Voọc mông trắng (khoảng 150-180 cá thể) được đánh giá là quần thể duy nhất đang phát triển trong toàn bộ vùng phân bố của loài (Nadler, T.&Brockman, D. 2014, Nguyễn Thị Thu Hiền pers. comm.). Trong số 54 loài cá ghi nhận cho Khu Ramsar Vân Long (Đại học Khoa học Tự nhiên 2004, Nguyễn Lân Hùng Sơn (eds.) 2011), ngoài 7 loài cá du nhập, có đến hơn 19 loài chỉ ghi nhận ở Nam Trung Quốc, Bắc Việt Nam và Bắc Lào, 4 loài chỉ ghi nhận ở vùng Indo-Burma, và 5 loài chỉ có ghi nhận ở vùng Đông Á. Trong số này có loài Cá thè be sông đáy Acheilognathus polyspinus, đến nay mới ghi nhận ở Việt Nam (theo Fishbase 2016). Ngoài ra, Vân Long là nơi có khu hệ tảo và tảo lam phong phú với 282 loài và phân loài (Vũ Trung Tạng (eds.) 2004) và hơn 60 loài giáp xác và thân mềm thủy sinh (Nguyễn Lân Hùng Sơn (eds.) 2011), chưa kể các loài động vật phù du chưa được nghiên cứu, cũng là nguồn thức ăn quan trọng và dồi dào cho các loài cá phát triển.
Như vậy, 9 khu Ramsar của Việt Nam đều đáp ứng ít nhất từ 4 tiêu chí trở lên. Đặc điểm nổi bật của mỗi khu Ramsar được tổng hợp trong bảng dưới đây.

Bảng 4.1: Tóm tắt thông tin về các khu Ramsar đã công nhận ở Việt Nam

 

STT

Tên khu Ramsar

Thời gian công nhận

Diện tích

(hecta)

Số tiêu chí đáp ứng

Đặc điểm nổi bật

1

Xuân Thuỷ

20o10’N-106o20’E

20/9/1988

12.000  

6/9

tiêu chí

Là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, nằm ở vùng ven biển tỉnh Nam Định với HST RNM đặc trưng của miền bắc, loài chim Cò mỏ thìa và nhiều loài chim di cư nguy cấp, quý hiếm khác từ phương bắc di trú tránh rét.

2

Hệ ĐNN Bầu Sấu

11o28’N-107o23’E

04/8/2005

13.759

6/9

Vùng ĐNN Bàu Sấu và các vùng ĐNN theo mùa của VQG Cát Tiên (gọi tắt là hệ ĐNN Bàu Sấu) là môi trường sống của cá sấu Siêm và nhiều loài nguy cấp, quý hiếm (50 loài quý hiếm và 131 loài đặc hữu).

3

Ba Bể

22o24’N-105o3

36’E

02/02/2011

10.048

4/9

VQG Ba Bể đáp ứng 4/9 tiêu chí của công ước Ramsar, trong đó Hồ Ba Bể là vùng ĐNN độc đáo, hiếm và đại diện cho kiểu ĐNN hồ tự nhiên. Đây là hồ tự nhiên trên núi duy nhất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng ở Việt Nam và là 1 trong 20 hồ nước ngọt đẹp nhất thế giới. Hỗ trợ cho các HST đang bị đe dọa, các loài có nguy cơ bị nguy hiểm; đóng vai trò hỗ trợ cho các loài động thực vật có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì ĐDSH của khu vực; có 1% số lượng 1 loài hoặc phân loài chim nước (vạc hoa).

4

VQG

Tràm Chim

10o42’49”N-105o30’12”E

02/02/2012

7.313

6/9

VQG Tràm Chim là vùng đồng cỏ ngập nước ở hạ lưu sông Mekong, giúp điều tiết thủy văn của sông và bảo vệ nhiều loài chim nước quý, hiếm, đặc biệt là loài sếu đầu đỏ tưởng chừng đã tuyệt chủng.

5

VQG Mũi Cà Mau

08o41’00”N-104o47’32”E

12/12/2012

41.862

5/9

VQG Mũi Cà Mau là vùng sinh thái ĐNN ven biển tiêu biểu của vùng đồng bằng sông Cửu Long, nơi lưu giữ                                                                                                                                                                                                                   tự nhiên và bán tự nhiên rất đa dạng, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ ĐDSH, duy trì cân bằng sinh thái chuyển tiếp giữa đất liền và đại dương. Nơi đây có nhiều loài nguy cấp quy hiếm đang bị đe doạ cấp toàn cầu như Choắt chân màng lớn và là bãi đẻ và nơi sống quan trọng cho nhiều loài cá.

6

VQG Côn Đảo

8°34′ đến 8°49′ vĩ bắc và từ 106°31′ đến 106°45′ kinh đông

18/6/2013

15.043

5/9

Vườn Quốc gia Côn Đảo được đánh giá là hội tụ đủ 4 HST rừng và biển rất đặc sắc và hiếm có trên thế giới. Côn Đảo là giao điểm và được ví như một mái ấm hội tụ rất nhiều sinh vật biển từ cả phía Bắc, phía Nam Biển Đông đến sinh sôi.

VQG Côn Đảo hiện có 14.000 ha ĐNN với các HST rạn san hô, RNM, thảm cỏ biển được bảo vệ khá nguyên vẹn. Nơi đây đang là nơi trú ngụ của nhiều loài vật biển quý hiếm như bò biển (dugong), rùa biển, một số loài chim di cư,…

7

Khu bảo tồn ĐNN Láng Sen Long An

10°45’ – 11°50’ vĩ độ bắc và 105°45’ – 105°50’ kinh độ đông.

22/5/2015

5.100

4/9

ĐNN theo mùa. Đa dạng, phong phú về các loài động, thực vật. Số lượng các loài chim ở đây chiếm ¼ số lượng các loài chim ở Việt Nam. Một số loài bị đe dọa: Sếu cổ trụi, Ô tác, Te vàng, Điêng điểng. Đây là môi trường sống của hơn 156 loài thực vật hoang dã; 149 loài động vật có xương sống trong đó có 13 loài trong Sách Đỏ Việt Nam.

8

Vườn Quốc gia U Minh Thượng

Từ 9°31 đến 9°39′ vĩ bắc và từ 105°03′ đến 105°07′ kinh độ đông.

30/4/2015

21.107

6/9

Đây là loại rừng với HST rừng nhiệt đới ngập nước thuộc loại rất hiếm trên thế giới. Hệ thống động thực vật tại VQG U Minh Thượng rất đa dạng và phong phú, thuộc vào bậc nhất ở khu vực ĐBSCL với 32 loài thú, 186 loài chim, 39 loài bò sát lưỡng cư, 34 loài cá,…Nhiều loài động vật tại đây như: Rái cá long mũi, Mèo cá, Bồ nông chân xám, Già đãy Java,… được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Về thực vật, bên cạnh cây tràm (Melaleuca cajuputi) bản địa, còn có hơn 243 loài thực vật có mạch bậc cao, trong đó có nhiều loài cây thân gỗ cao, to như: Bùi, Mốp, Dấu, Trâm, Gáo,…

9

KBTTN Vân Long, tỉnh Ninh Bình

10/02/2017

2.736

5/9

Khu Ramsar Vân Long là vùng ĐNN ngọt nội đồng duy nhất còn sót lại ở đồng bằng Bắc Bộ. Các HST đầm lầy ngập nước bao quanh các hệ karst và các hệ thủy văn ngầm ở vùng đất thấp là kiểu cảnh quan rất hiếm, gần như không thể tìm thấy ở đâu khác trong khu vực Đông Dương. Là vùng ĐNN nội đồng tự nhiên, Vân Long cũng là sinh cảnh quan trọng cho nhiều loài chim nước, các loài cá bản địa. Ngoài ra, các hệ núi đá vôi ở Vân Long là một trong những sinh cảnh quan trọng của Voọc mông trắng, và là nơi duy nhất trên thế giới có thể dễ dàng quan sát loài này ngoài môi trường tự nhiên.

Hồ sơ khu Ramsar Vân Long - Ninh Bình

THÔNG TIN LIÊN QUAN

CÁC KHU RAMSAR